GIẢ THUYẾT KHU RỪNG TỐI Một câu trả lời cho nghịch lý Fermi

Thành phố trong một đêm tĩnh mịch, với làn gió thổi gợn cùng vầng trăng phát ra thứ ánh sáng mềm mại chiếu xuyên qua các tòa nhà, hòa lẫn với ánh đèn đường yếu ớt. Bạn đang trên đường trở về nhà, chân dạo qua những con ngõ vắng, khung cảnh xung quanh yên lặng một cách đáng sợ. Đây đã là đêm muộn, thời gian hoàn hảo cho những phi vụ phạm pháp, như các giao dịch ma túy, giết người, bắt cóc và trộm cắp. Nhìn thấy bóng dáng ai đó đứng dưới hiên nhà cuối phố khiến tim bạn đập liên hồi. Chẳng thể nào biết được ý định của người đó là gì, liệu anh ta chỉ đang mải mê ngắm sao hay đang mang trong mình một kế hoạch quỷ quyệt nào khác. Mặt trăng tròn trên đỉnh đầu đã chứng kiến nhiều người trở thành nạn nhân trong những đêm tĩnh mịch như thế này. Bước đi dưới ánh đèn đường thu hút quá nhiều sự chú ý. Cách tốt nhất là nên lẩn đi trong bóng tối, tránh tiếp xúc với bất kì ai cho đến khi mặt trời ló dạng. Thế nhưng, đó là ở Trái Đất, vũ trụ bao la ngoài kia không có ánh sáng ban ngày chiếu rọi mọi ngõ ngách, không có nơi trú thân để trở về và không có cảnh sát để bảo vệ. Ở đó, chỉ có những hiểm nguy tiềm ẩn và những ý định không thể nào biết được của các nền văn minh khác.

Thuyết 'Khu rừng đen tối' và tại sao chúng ta vẫn chưa tìm thấy ...

Ý tưởng trên đã được đề cập đến nhiều năm trước thuyết Khu Rừng Tối, xuất hiện lần đầu tiên trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng The Killing Star của Charles R. Pellegrino và George Zebrowski. Giả thuyết trên có tiền đề rất giống với thuyết Khu Rừng Tối, trong đó các tác giả yêu cầu người đọc đồng ý với hai điều. Đầu tiên là sự sống sót của chủng loài này quan trọng hơn sự sống sót của chủng loài khác. Tức là, đối với con người chúng ta, khi phải lựa chọn, sự sống còn của loài người sẽ luôn được ưu tiên hơn cả sự tồn tại của một chủng tộc ngoài hành tinh. Thứ hai, một giống loài khi đã đạt đến một trình độ khoa học công nghệ nhất định sẽ có khuynh hướng gây chiến và cảnh giác. Đây là điều đã được chứng minh trên Trái Đất. Để tồn tại, con người đã phải đàn áp các loài động vật khác, đàn áp lẫn nhau, và áp đặt sự thống trị trên chính hành tinh này. Nếu hai điều kiện này là đúng, và ta giả sử cũng đúng với các chủng loài khác ngoài Trái Đất, thì chính họ cũng sẽ cho rằng nó cũng đúng với chúng ta. Cách lập luận này dĩ nhiên có vấn đề và dễ gây nảy sinh nhiều ý kiến trái chiều.

Phương trình Drake & Nghịch lí Fermi | TOÁN HỌC KÌ THÚ

Thế nhưng thuyết Khu Rừng Tối được đề cập đến trong tiểu thuyết Khu Rừng Tối (The Dark Forest) của Lưu Từ Hân – phần tiếp theo của tác phẩm đạt giải thưởng, Tam Thể (Three Body Problem) – có đôi chút khác biệt. Trong tiểu thuyết, giả thuyết này trở thành một nỗ lực nhằm trả lời cho Nghịch lý Fermi, một vấn đề khoa học được đặt theo tên của nhà vật lý Enrico Fermi. Nói ngắn gọn, tác phẩm Khu Rừng Tối đã giải thích lý do tại sao cho đến nay chúng ta vẫn chưa nhìn thấy dấu hiệu của sự sống ngoài hành tinh, trong khi về mặt thống kê, con người đã có thể nhìn thấy ít nhất 10.000 dạng sống trong vũ trụ, với khoảng 20 nền văn minh tồn tại đâu đó (theo thang đo vũ trụ). Những con số này đến từ phương trình Drake, được nhà thiên văn học Frank Drake đề xuất vào năm 1961. Phương trình dùng để ước tính có bao nhiêu nền văn minh có thể tồn tại trong thiên hà của chúng ta bằng cách kiểm tra những yếu tố đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của một nền văn minh.

Rights holder won't give up 'Three-Body' series - China.org.cn

Trong tác phẩm Khu Rừng Tối, những giả định về sự sống nói rằng: các sinh vật đều muốn tồn tại, chúng mang trong mình động lực sinh tồn, và không thể nào biết được ý định thực sự của các dạng sống khác. Bởi vì không có gì chắc chắn về một cuộc gặp gỡ hòa bình, thế nên hành động an toàn nhất chính là diệt trừ những chủng loài khác trước khi chúng có cơ hội tấn công ta. Điều này cũng giải thích nguyên nhân vì sao một xã hội ngoài hành tinh lại muốn giữ im lặng, nhằm làm giảm nguy cơ phát hiện ra rằng loài người, chẳng hạn, có thể lại là thù địch. Cuốn tiểu thuyết cũng đưa ra quan điểm về nguồn tài nguyên hạn chế. Một nền văn minh muốn tiếp tục mở rộng với quy mô toàn toàn vũ trụ sẽ cần phải cạnh tranh với những dạng sống thông minh khác các nguồn tài nguyên hữu hạn. Với giả định này, yếu tố thù địch thậm chí còn chẳng cần phải xem xét. Con người đã đẩy nhiều quần thể động vật trên Trái Đất đến bờ vực tuyệt chủng, không phải vì chúng ta ghét bỏ mà là vì tài nguyên.

“Vũ trụ là một khu rừng tối. Mỗi nền văn minh là một thợ săn được vũ trang, lén lút băng qua những lùm cây như một bóng ma, nhẹ nhàng đẩy những tán cây chặn đường và cố gắng bước đi mà không phát ra tiếng động. Ngay cả việc hít thở cũng phải cực kì cẩn thận. Người thợ săn phải luôn cảnh giác, bởi vì khắp nơi trong khu rừng đều là những tên thợ săn lén lút như anh ta. Nếu anh ta tìm thấy một một dạng sống khác – một thợ săn khác, một thiên thần hay một ác quỷ, một đứa trẻ sơ sinh hay một ông già láu cá, một nàng tiên hay một á thần – thì chỉ có duy nhất một hành động anh ta buộc phải thực hiện: nổ súng và loại bỏ mục tiêu. Trong khu rừng này, cánh cửa địa ngục sẽ mở ra với bất kì kẻ nào dám phơi bày sự tồn tại của chính mình. Đây là bức tranh toàn thể của nền văn minh vũ trụ và là lời giải thích cho Nghịch lý Fermi.” Một đoạn trích từ tiểu thuyết của Lưu Từ Hân.

Ý tưởng này được ủng hộ bởi nhà vật lý và cố vấn của NASA, ông David Brin. Trên thực tế, chỉ cần một nền văn minh nghĩ theo cách này, con người chúng ta đã mất đi một cơ hội được giao tiếp với giống loài ở một hành tinh khác. Ngay cả khi một dạng sống thông minh nào đó bắt đầu phát triến và sử dụng radio, họ có thể đã bị xóa sổ bởi một nền văn minh tiên tiến hơn. Thế nhưng chẳng lẽ ngày tận thế của nhân loại sắp đến rồi sao? Ngoài những tín hiệu liên lạc có chủ đích mà chúng ta đã gửi vào không gian, trong vài thập kỷ qua, con người cũng đã phát ra vô vàn tín hiệu mỗi ngày khi xem TV, sử dụng điện thoại và thắp sáng màn đêm bởi những ánh đèn đường. Tuy nhiên, các tín hiệu mà chúng ta vô thức phát ra hàng ngày thường mờ nhạt và không có chủ đích, khiến chúng ít có khả năng tiết lộ sự tồn tại của con người, ngoại trừ những tín hiệu radio có mục đích hướng tới những hành tinh khác.

78 Best Interviews with David Brin images | David brin, Interview ...

Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều vấn đề trong thuyết Khu Rừng Tối. Liệu có thể tồn tại một nền văn minh hoàn toàn ẩn mình và im lặng? Và ngay cả khi nó có tồn tại, liệu sự im lặng này có thể được đảm bảo trong một thời gian dài? Giả sử có một nền văn minh tiên tiến nào đó thăm dò thiên hà nhằm tìm kiếm những dấu vết của sự sống, chắc chắn họ đã phát hiện ra Trái Đất và quyết định tấn công. Trừ khi họ đã phát hiện ra chúng ta và ngụy trang đâu đó trên bầu trời đêm, nhằm quan sát từng hoạt động của con người. Một lỗ hổng khác đó là những nền văn minh này không hề cân nhắc đến việc hình thành liên minh giữa các hành tinh. Khi một chủng loài buộc phải chung sức với nhau để có thể phát triển nên những công nghệ du hành liên sao, họ chắc chắn sẽ hiểu được giá trị của sự hợp tác và trao đổi, không chỉ về tài nguyên mà cả về kiến thức. Tuy nhiên, trong lịch sử, sự hình thành các liên minh cũng không thể ngăn chặn con người gây chiến với nhau. Tác giả Lưu Từ Hân đã trả lời những phản hồi về giả thuyết của mình bằng cách đưa ra một chuỗi nghi ngờ. Ngay cả khi hai xã hội có thể giao tiếp được với nhau, vẫn sẽ tồn tại những khoảng cách khó có thể vượt qua, cả về vị trí lẫn văn hóa và ngôn ngữ. Một nền văn minh non trẻ có thể lúc đầu sẽ chẳng thể là một mối đe dọa, thế nhưng với khoảng cách to lớn và thời gian di chuyển giữa hai thế giới, ta không thể nào biết được tốc độ phát triển của họ nhanh đến thế nào. Sự phát triển công nghệ không đi theo một đường tuyến tính, thay vào đó, nó tiến lên theo cấp số nhân, biến một nền văn minh non trẻ và vô hại trở thành một mối đe dọa khi chủng loài đó tiến lên những bước nhảy vọt.
Với tất cả những hiểm nguy tiềm ẩn trong không gian, dễ dàng nhận ra lý do tại sao các dạng sống ngoài Trái Đất xem việc giao tiếp mang rủi ro quá cao để thực hiện.
David Brin không phải là nhà khoa học duy nhất tán thành với thuyết Khu Rừng Tối. Stephen Hawking và hàng chục nhà khoa học khác cũng đã cảnh báo những nguy hiểm khi chúng ta liên tục cố gắng liên lạc với các nền văn minh khác ngoài Trái Đất. Một kiến nghị đã được ký kết nhằm ngăn chặn việc con người chủ động gửi tín hiệu vào không gian, tiết lộ thông tin và vị trí của chúng ta. Điều này đã mở ra một câu hỏi rằng liệu ai mới có thể đưa ra quyết định rằng chúng ta có nên cố gắng giao tiếp với những chủng loài khác? Ai có thể quyết định thay mặt toàn thể nhân loại?
Thuyết Khu Rừng Tối cũng như một bài kiểm tra dành cho sự sống trên Trái Đất: cách chúng ta đối xử với nhau, những khuynh hướng bạo lực và hợp tác, liệu chúng ta có để tâm hay phớt lờ những cá thể sống khác hiện đang tồn tại. Giả thuyết này cũng có thể áp dụng cho những điều mang tính vĩ mô hơn – không gian vô tận ngoài kia có thể chứa đựng các dạng sống mang lối suy nghĩ và những hành động tương tự nhau. Việc chạm trán một người lạ khi đang bước đi trong đêm tối vẫn có thể mang đến những kết cục tốt đẹp. Tất cả chúng ta đều có thể hiểu được những mong muốn và nỗi sợ hãi. Nhưng ta chẳng thể biết được việc cố tình tránh mặt các nền văn minh trong vũ trụ có phải là một bước đi đúng đắn. Liệu sẽ tốt hơn nếu bản chất của họ giống với con người, hay chúng ta có nên hy vọng sẽ tìm thấy một chủng loài rất khác biệt dưới ánh đèn vàng ấm áp đó? Có lẽ chúng ta sẽ tìm thấy một xã hội tử tế hơn, và khôn ngoan hơn xã hội loài người. Chắc là không đâu.

xem thêm tại game bai doi thuong:

Labels

Thứ Hai, 6 tháng 4, 2020

GIẢ THUYẾT KHU RỪNG TỐI Một câu trả lời cho nghịch lý Fermi

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Link hay

I Am The Author